۱۳۹۶/۰۵/۰۳ ۰۹:۳۳:۵۰ - تعداد دفعات بازديد : ۳۱۴

ولادت کریمه اهل بیت مبارک باد

نام آن حضرت فاطمه کبری، نام پدرش موسی بن جعفر(ع) و نام مادر بزرگوارش نجمه خاتون است. القاب او عبارت اند از: معصومه، کریمه اهل بیت، طاهره، حمیده، رشیده، تقیّه،مرضیّه، رضیّه، بِرّه اختُ الرّضا

ولادت آن حضرت در اول ذی قعدة الحرام ۱۷۳ هجری قمری در مدینه منوّره واقع شده است و در ۲۳ ربیع الاول ۲۰۱ هجری وارد قم شد، و بعد از ۱۷ روز سرانجام در دهم ربیع الثانی ۲۰۱ در سن ۲۸ سالگی دار فانی را وداع گفت و مرقد شریف آن بانو، زیارتگاه عاشقان اهل بیت در قم گردید.


الف ـ مقامات و منزلت های معنوی

کمتر امام زاده ای به اندازه حضرت معصومه(ع) مورد توجّه و سفارش امامان معصوم قرار گرفته است. حضرت عبدالعظیم حسنی با آن همه عظمت، بیش از یکی دو روایت در موردش وارد نشده است، ولی در باره عظمت و مقامات فاطمه معصومه (ع) حدود یازده روایت وارد شده است، حتی سالها قبل از ولادت آن حضرت (حدود ۴۵ سال قبل) امام صادق(ع) سخنان بسیار ارزشمندی درباره عظمت و فضیلت آن بانو بیان داشته است که نشان از اوج عظمت و فضیلت آن حضرت دارد.

یکی از شیعیان به محضر امام صادق(ع) شرفیاب شد و مشاهده کرد که آن حضرت در کنار گهواره با کودکی سخن می گوید، تعجب کرد و عرض کرد: آیا با کودک نوزاد سخن می گویی؟ حضرت صادق(ع) فرمود: اگر تو هم مایل هستی می توانی نزد او بیایی و با او گفتگو کنی. او می گوید: نزد گهواره آن نوزاد رفتم، سلام کردم، جواب سلام را داد و به من فرمود: نامی که برای دختر تازه به دنیا آمده ات برگزیده ای عوض کن، زیرا خداوند آن نام را دشمن می دارد (سخن نوزاد اشاره به نام دختری بود که به تازگی، خداوند به من عنایت فرموده بود، که او را «حمیرا» نامگذاری کرده بودم).

سخنان آن نوزاد و اطلاع او از اخبار پنهانی و نهی از منکر او، مرا بیشتر به تعجب واداشت و بهت زده شدم، امام صادق(ع) فرمود: تعجب نکن! این کودک فرزندم موسی است خداوند از او دختری به من عنایت کند که نامش فاطمه است او در سرزمین قم به خاک سپرده می شود، و هر کس او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می شود.[۱]

و در جای دیگر فرمود: «ستُدْفنُ فیها امْرأةٌ منْ اوْلادی تُسمّی فاطمةُ فمنْ زارها وجبتْ لهُ الجنّةُ؛ به زودی بانویی از فرزندان من به نام فاطمه در آن (قم) دفن می شود، هر کس او را زیارت کند، بهشت برای او واجب می گردد.»

در ذیل روایت آمده است که امام صادق(ع) این سخن را قبل از ولادت امام کاظم (ع) فرمود.[۲] با توجه به این که امام کاظم(ع) در سال ۱۲۸ (هـ.ق)چشم به جهان گشوده است و تولد حضرت معصومه در سال ۱۷۳ رخ داده است امام صادق(ع) این سخن را ۴۵ سال قبل از تولد حضرت معصومه فرموده است.


ب ـ پاداش زیارت حضرت معصومه:

ارزش معنوی دیگر که حکایت از مقام معنوی بالای حضرت معصومه دارد پاداش فراوانی است که بر زیارت آن حضرت مترتب است.

از آنجا که آن بانو در سه ضلع ولایت یعنی: فرزند و خواهر و عمه امام، قرار گرفته، چنان که در زیارتنامه آن حضرت می خوانیم «السلام علیک یا بنت ولیّ اللّه، السلام علیک یا اُخت ولیّ اللّه، السلام علیک یا عمّة ولیّ اللّه» از همان سه ضلع امامت نیز روایت فراوانی درباره پاداش زیارت آن حضرت نقل شده است. از جمله:

امام صادق(ع) فرمود: «فمن زارها وجبت له الجنّةُ ؛ [۳] پس هر کس او (فاطمه) را زیارت کند، بهشت بر او واجب می گردد.»

از امام رضا (ع) از فاطمه دختر موسی بن جعفر (ع) سؤال شد :فقال:من زارها فلهُ الجنّة ؛ [۴] هر کس او (فاطمه) را زیارت کند بهشت برای او خواهد بود.»

و امام جواد (ع) فرمود: «من زار عمّتی فلهُ الجنّه؛[۵] هر کس عمه ام (فاطمه) را درقم زیارت کند برای او بهشت خواهد بود.» به همین مضمون روایات متعددی از حضرات معصومین نقل شده است.


ج ـ طهارت و پاکی:

هر چند عصمت در مرحله عالی، اختصاص به معصومین دارد، ولی شواهدی در دست است که نشان می دهد فاطمه معصومه (ع) در مرحله ای از عصمت قرار دارد، امام هشتم (ع) آن بانو را با لقب «معصومه» یاد کرده است و فرموده است: «من زار المعصومة بقم کمن زارنی؛[۶] که نشان از پاکی و طهارت نسبی آن حضرت دارد. در زیارت آن حضرت می خوانیم «السلام علیک ایّتها الطّاهرة الحمیدة الکبّرة الرّشیدة التّقیّة النّقیّة المرضیّة ؛[۷]سلام بر تو ای پاکیزه ستوده، ای نیکوکار رشیده، پاک و پاکیزه، ای بانوی شایسته و پسندیده.»


د ـ کریمه اهل بیت (ع):

از دیگر مقامات آن حضرت که توسط امام باقر(ع) به آن حضرت نسبت داده شده است، کریمه اهل بیت بودن است. از مرحوم آیت الله العظمی سید محمود مرعشی نقل شده است که بسیار علاقمند بودم که به طریقی محل قبر شریف جده ام حضرت زهرا(س) را بیابم. برای این مقصود، ختم مجرّبی انتخاب کرده و چهل شب به آن مداومت کردم، تا شاید با این طریق، از محل مرقد شریف حضرت زهرا(س) آگاه گردم. شب چهلم بعد از انجام ختم و توسل فراوان به بستر خواب رفتم در عالم خواب به محضر امام باقر(ع) یا امام صادق(ع) رسیدم، امام به من فرمود: «علیک بکریمة اهل البیت ؛به دامن کریمه اهل بیت چنگ بزن.» تصور کردم که منظور امام (ع) از این جمله حضرت زهرا(س) است. عرض کردم: آری قربانت گردم، من نیز ختم را برای همین گرفتم که محلی شریف قبر حضرت را دقیق تر بدانم و زیارتش کنم. حضرت فرمود: منظور من، قبر شریف حضرت معصومه در قم است. سپس افزود: به خاطر مصالحی، خداوند اراده کرده است که قبر حضرت زهرا(س) برای همیشه برای همگان مخفی باشد. از این رو قبر حضرت معصومه تجلیگاه قبر شریف حضرت زهرا(س) قرار داده و شکوه و عظمت مرقد حضرت زهرا(س) را در قبر حضرت معصومه متجلّی کرده است.

مرحوم سید محمود مرعشی وقتی از خواب بر می خیزد، تصمیم می گیردکه با اعضای خانواده خود روانه قم شود و در آنجا ساکن گردند[۸]


هـ ـ مقام شفاعت

هر چند شفاعت کبری مخصوص پیامبر اکرم (ص) و بعد از او در اختیار امامان معصوم (ع) می باشد اما در بین صالحان و اولیاء الهی و امامزادگان حضرت معصومه(س) نیز دارای مقام شفاعت است و می تواند در حق شیعیان خویش شفاعت نماید.

امام صادق (ع) فرمود: «الا انّ قم کوفتنا الصّغیرةُ الا انّ للجنّة ثمانیة ابواب ثلاثٌ فیها الی قم تُقبضُ فیها امرأةٌ هی من ولدی، اسمها فاطمة بنت موسی تدْخُلُ بِشفاعتها شیعتی الْجنّة باجمعهم؛ [۹] قم، کوفه کوچک است. برای بهشت هشت در است که سه در آن به سوی قم است. زنی در قم وفات می کند که از اولاد من است و نامش فاطمه دختر موسی بن جعفر است در روز قیامت با شفاعت او تمام شیعیان من وارد بهشت می شوند.»

در زیارت نامه آن حضرت می خوانیم «یا فاطمة اشفعی لی فی الجنّة؛ [۱۰] ای فاطمه (معصومه) مرا در داخل شدن به بهشت شفاعت کن.»

و از این شفاعت این است که «فانّ لک عنداللّه شأناً من الشّأن ؛ [۱۱](اینکه ما از تو شفاعت طلب می کنیم به خاطر این است که) تو در محضر الهی شأن و منزلت وصف ناپذیری داری.»


و ـ مقام علمی

محل رشد و نموّ و تربیت فاطمه معصومه (س) خاندانی بود که مخزن اسرار دانش الهی و منبع علم و معرفت شمرده می شد. حضور وی در کنار پدری همچون امام موسی بن جعفر(ع) و برادری چون حضرت رضا(ع) که از علم «لدنّی» بر خوردار بودند، سبب شد فاطمه معصومه(س) از نظر علمی و آگاهی به مسائل دینی و معارف اسلامی اعم از احکام و اخلاق و... در حدّ بالایی از رشد علمی برسد تا آنجا که گاهی با نبود پدر بزرگوارش به پرسش های دینی و فقهی شیعیان پاسخ می داد. از جمله نقل شده است که روزی گروهی از شیعیان وارد مدینه شدند و برای حل مشکل خویش سراغ خانه موسی بن جعفر را گرفتند، کاروانیان وقتی به در خانه امام آمدند، متوجه شدند که آن حضرت به مسافرت رفته است. خستگی راه و نبود امام هفتم (ع) سخت بر کاروانیان گران آمد، ناگهان یکی از دختران آن حضرت سکوت غمبار کاروانیان را شکست و فرمود: پرسش های خود را به من بدهید تا به تمام آنها پاسخ دهم. پاسخ ها را با دقت تمام نوشت و به کاروانیان باز گرداند. کاروانیان شگفت زده به پاسخ ها نگریستند و با سبک شدن بار غم و اندوه شان راه دیار خویش در پیش گرفتند. در مسیر راه به امام هفتم(ع) برخوردند و داستان پاسخ گویی دخترش فاطمه معصومه را بازگو نمودند و پاسخ ها را به او نشان دادند، حضرت لبخندی زد و سه بار فرمود: «فداها ابوها؛ پدرش فدایش باد.»[۱۲]

حضرت معصومه (س) علاوه بر پاسخگویی به سؤالات شرعی مراجعه کنندگان، احادیثی را نیز از خود به یادگار گذاشته است.

قابل ذکر است تاریخ اسلام بانوان محدّثه متعددی را در صفحات خویش جای داده است که این محدّثات در عصر رسالت به ۴۵ نفر و در عصر امیرمؤمنان علی(ع) به سیزده نفر و همچنین راویان زن از فاطمه زهرا(س) به هفت نفر از امام حسن(ع) به چهار نفر، راویان زن از امام حسین به سه نفر، از امام سجاد(ع) به سه نفر، امام باقر(ع) چهار نفر، امام صادق(ع) ۳۳ نفر، امام کاظم(ع) به پنج نفر، امام رضا(ع) به هشت نفر، و از امام جواد(ع) به پنج نفر و از امام هادی (ع) به سه نفر، و از امام حسن عسکری(ع) به یک نفر می رسند.[۱۳]

در بین این محدّثه ها نام فاطمه معصومه سلام اللّه علیها در بین راویان پدرش امام هفتم(ع) و برادرش حضرت رضا(ع) می درخشد. که به نمونه از روایات آن بانو اشاره می شود.


۱ـ حضرت فاطمه معصومه از فاطمه دختر امام صادق(ع) از فاطمه دختر امام باقر(ع)، از فاطمه دختر امام سجاد(ع) از فاطمه و سکینه دختران امام حسین (ع) از ام کلثوم دختر فاطمه زهرا(س) از فاطمه زهرا نقل می کند که فرمود: «انسیتم قول رسول اللّه یوم غدیر خمٍّ :من کنتُ مولاهُ فعلی مولاه و قوله: انت منّی بمنزلة هارون من موسی ؛ [۱۴] آیا سخن رسول در روز غدیر را فراموش کردید که فرمود: هر که من مولای اویم علی مولای اوست (و آیا فراموش کردیدکه) جایگاه تو (علی) نسبت به من مانند (جایگاه) هارون (در برابر) موسی است.»


۲ـ حب اهل بیت (ع)

حضرت فاطمه معصومه با سند فوق تا می رسد به زینب دختر علی(ع) و او از مادرش فاطمه زهرا(س) نقل نموده که فرمود: «الا من مات علی حبّ آل محمدّ مات شهیداً؛ [۱۵] همانا هر کس با محبّت آل محمد(ص) بمیرد شهید مرده است.»


۳ـ دوست داران علی(ع)

فاطمه معصومه(ع) از فاطمه دختر امام صادق (ع) با همان سند فاطمیات نقل می کند تا می رسد به ام کلثوم دختر امیرالمؤمنین(ع) و او از فاطمه زهرا(س) نقل می کند که پیامبر اکرم(ص) فرمود: «هنگامی که مرا به آسمان بردند داخل بهشت شدم، در آنجا قصری از درّ سفید میان خالی دیدم که دارای دری بود زینت شده با درّ و یاقوت و روی آن پرده ای آویخته بود. وقتی سر بلند کردم دیدم بر بالای آن نوشته اند «لا اله الّا اللّه، محمد رسولُ اللّه، علیّ ولی القوم ؛ خدایی جز خدای یگانه نیست، محمد رسول خداست، علی ولیّ و صاحب اختیار مردم است و بر پرده نوشته شده بود: «بخٍ بخٍ مَن مثل شیعة علیٍّ؛ به به چه کسی مانند شیعه علی است.»

وقتی داخل شدم قصری از عقیق سرخ در آن دیدم که وسط آن خالی بود این خانه نیز دری داشت که پرده ای مزیّن به زبرجد بر آن آویخته بود. وقتی سرم را بلند کردم دیدم بر او نوشته «محمّد رسول الله، علی وصیّ المصطفی ؛ محمد رسول خدا، علی وصی مصطفی است.» و بر پرده نوشته بود «بشّر شیعةَ علیٍّ بطیب المولد؛ به شیعه علی بشارت بده به حلال زادگی.» وقتی وارد شدم به قصری از زمرد سبز رسیدم که زیباتر از آن را هرگز ندیده بودم. دری از یاقوت قرمز داشت که با انواع لؤلؤ زینت شده بود. بر پرده آن نوشته بود «شیعة علیّ هم الفائزون، شیعیان علی رستگارانند، پرسیدم: دوست من جبرئیل، این کاخ از آن کیست؟

پاسخ داد: «یا محمّد، لابن عمّک و وصیّک علیّ بن ابی طالب(ع) یحشر النّاس کلّهم یوم القیامة حفاةٌ عراة الّا شیعة علیّ...؛ ای محمد! این خانه پسر عمو و جانشین تو علی بن ابی طالب است، در روز قیامت همه مردم پا برهنه و عریان محشور می شوند، جز شیعیان علی، و همه مردم با نام مادرشان صدا می شوند جز شیعیان علی که با نام پدرانشان خوانده می شوند.

درباره راز این مسئله پرسیدم، پاسخ داد: «لانّهم احبّوا علیّاً فطاب مولدهم ؛ چون علی را دوست داشتند و لادتشان پاک (وحلال) گردید.»


۴ـ پاکیزگی امام حسین (ع)

فاطمه معصومه با سندش تا می رسد به صفیّه عمّه پیامبر اکرم نقل نموده که وقتی امام حسین متولد شد من پرستارش بودم. پیامبر(ص) فرمود: عمه جان فرزندم را نزد من آور، «فقلت: یا رسول الله انالم ننظفه لله فقال: یا عمه انت تنظفه ان اللّه تبارک و تعالی قد نظفه مطهّرة؛ عرض کردم، ای رسول خدا! من او را پاکیزه نکرده ام (و نشسته ام) فرمود: عمه! تو می خواهی او را پاک کنی؟ خداوند او را پاکیزه و مطهر کرده است.» [۱۶]


۵ـ آن بانوی مکرمه هنگامی که در ساوه بیمار گشت به اطرافیان خویش فرمود: مرا به قم ببرید زیرا از پدرم شنیدم که فرمود: شهر قم مرکز شیعیان ما می باشد.»[۱۷]


منزلت حضرت معصومه در نزد امامان (ع)

امام صادق(ع) او را شفیعه روز جزا، و فرزند خود دانسته و زیارت او را باعث وجوب بهشت دانسته است و امام باقر(ع) او را کریمه خطاب نموده است و حضرت رضا(ع) او را معصومه خوانده و پاداش زیارت او را بهشت دانسته است و امام جواد(ع) نیز پاداش زیارت او را بهشت معرفی کرده است.[۱۸] و امام زمان (ع) نیز برای عمه اش احترام فراوان قائل شده و هر گاه لازم بداند به زیارت آن بانو می آید، و بزرگان خوابهای متعددی درباره تشریف فرمایی آن حضرت به حرم حضرت معصومه (ع) نقل کرده اند[۱۹]



[۱]ملبوبی،منهاج الدّموع، ص ۴۴۱، محمدی اشتهاردی، حضرت معصومه، فاطمه دوم، ص ۱۳۱

[۲]محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۶، ص ۱۱۷، دراالکتب الاسلامیه، و ج ۹۹، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ص ۲۶۷،حدیث۵.

[۳]همان، ص ۳۱۶

[۴]سفینة البحار، ج ۲، ص ۳۷۶

[۵]هر کس معصومه را در قم زیارت کند مثل این است که مرا زیارت نموده، ناسخ التواریخ، ج ۳، ص۶۸و ریاحین الشریعه، ج ۵، ص۳۵

[۶]محمد علی کانوزیان، انوار المشعشعین، ج ۱، ص ۲۱۱

[۷]کریمه اهل بیت (ع)، مهدی پور، ص ۴۳ـ۴۵، حضرت معصومه، فاطمه دوم، ص ۱۳۹

[۸]جامع احادیث الشیعه، ج ۱۲، ص ۶۱۷، بحار، ج ۶۰، ص ۲۱۶، و ج ۱۰۲، و مجالس المؤمنین، ج ۱، ص ۸۳، بیروت ج ۵۷، ص ۳۶۷

[۹]بحار الانوار، ج ۹۹، ص ۲۶۷، بیروت

[۱۰]همان

[۱۱]کریمه اهل بیت، علی اکبر مهدی پور، ص ۱۷۱، تاریخ اهل بیت، ص ۸۲

[۱۲]. ر.ک اعلام النشا، ص ۶۹۲، بارگاه معصومه تجلیگاه فاطمه زهرا، سید جعفر میر عظیمی، ص ۳۵ـ۴۳

[۱۳]. الغدیر، علامه امینی، ج ۱، ص ۱۹۷، بحار الانوار، ج ۳۶، ص ۳۵۳، عوالم، ج ۱، ص ۳۵۳، حدیث ۲

[۱۴]عوالم، ج۲۱، ص ۳۵۴، حدیث۳، آثار الجنة، ج ۱، ص ۸ـ۹، اللؤلؤ المشمینة، ص ۲۱۷

[۱۵]بحار الانوار، ج ۶۸، ص ۷۷، عوالم ج۲۱، ص ۳۲۵، ینابیع المودّه، ص ۲۵۷، المسلسلات، شیخ ابوجعفر بن احمد قمی، ص۱۰۸

[۱۶]بحار الانوار، ج ۴۳، ص ۲۴۳

[۱۷]دریای سخن، سقازاده تبریزی به نقل بارگاه فاطمه معصومه، همان، ص ۴۵ـ۴۶

[۱۸]برگرفته از روایاتی پیش گفته

[۱۹]انوار المشعشعین، ج ۱، ص ۲۱۲، بارگاه فاطمه معصومه، همان، ص ۴۶

ارسال نظرات کاربر :
* نام و نام خانوادگي :
* پست الكترونيك :
*نظر شما :